Alcohol in het verkeer. We weten allemaal dat het een slechte combinatie is. Maar toch gaat iedereen er anders mee om. Nadat ik werd gevraagd om maandelijks deze column te schrijven heb ik eens goed om mee heen gekeken en mensen gesproken over de combinatie alcohol en autorijden (ik kom later nog wel een keer te spreken over de ingewikkelde wetgeving en alcohol op de fiets en wandelend). Na een ronde in mijn eigen omgeving heb ik vastgesteld dat er vijf groepen mensen zijn als het gaat om alcohol en autorijden.
In de eerste plaats zijn er geheelonthouders. Zij drinken absoluut niets als er nog gereden moet worden. De meeste geheelonthouders zijn ook heel duidelijk en rechtlijnig in hun overtuiging. Alcohol en autorijden is een ‘no go area’. De tweede groep bestaat uit mensen die één of twee drankjes drinken, maar alleen als ze alleen in de auto zitten. Mocht er iemand meerijden, dan wordt er niet gedronken. De derde groep zijn de mensen die, uitgaande van de 0,5 promille grens, maximaal twee drankjes drinken. Ongeacht of er nog een bijrijder is. Verreweg de meeste mensen die ik sprak vallen in deze drie groepen.
Echter, er zijn nog twee risicogroepen. Namelijk de calculerende drinkers en de notoire overtreders. Gelukkig sprak ik in mijn omgeving geen notoire overtreders; mensen die zich niets aantrekken van of ze nog moeten rijden en drinken waar ze zin in hebben. Al heb ik ze zeker eerder waargenomen. Zij weten dat ze teveel drinken en rijden een alternatieve route om politiecontrole te omzeilen. De grote gevaren op de weg zijn dit. Wel sprak ik een aantal, wat ik dan noem, ‘calculerende drinkers’. Deze calculerende drinkers tellen gedurende het drinken voortdurend of ze nog binnen de marge vallen. Na wat doorvragen kom ik er achter dat het rekenen niet altijd even zuiver gebeurt, zeker naarmate de avond vordert en het aantal drankjes is toegenomen wordt de marge ruimer. Ook komen er allerlei interessante fabeltjes ter tafel. Voor het autorijden een dubbele espresso nemen zou ontnuchterend werken en ook kauwgom is een veelgehoord middel. Het allerbontst maakt een oud-collega van mij het “Ik heb altijd een ballon in het handschoenenkastje liggen en voordat ik ga rijden blaas ik die een paar keer op. Alle alcohol is dan uit mijn longen”. Tsja, dan moet je toch proberen om je gezicht in de plooi te houden. Geen van deze truckjes helpt natuurlijk. Alle alcohol die je drinkt komt via je maag en dunne darm in het bloed en wordt afgegeven in de longen. Een blaasapparaat detecteert dit, ongeacht kauwgom, koffie of eerder uitgeblazen lucht.
Voor mij als onderzoeker is het enerzijds vermakelijk om dit soort ridicule oplossingen te horen, anderzijds ben ik geschrokken van de verschillende moralen die in mijn omgeving leven als het gaat om autorijden met alcohol achter de kiezen. En zeker als je je eens verdiept in de gevolgen van autorijden met alcohol op.
Ter voorbereiding op deze column heb ik proberen uit te vinden hoeveel slachtoffers er in Nederland vallen als gevolg van alcohol in het verkeer. Die statistieken zijn niet klip en klaar, maar uit verschillende inschattingen blijkt dat ongeveer een kwart van alle verkeersslachtoffers alcohol-gerelateerd is. Dat is verschrikkelijk als het een eenzijdig ongeval betreft, maar het is natuurlijk nog veel erger als er onschuldige slachtoffers bij betrokken zijn. Een misrekening die onomkeerbaar is. Er zijn nog genoeg interessante invalshoeken voor dit thema. Leest en discussieert u mee?
Joris van Hoof
Joris van Hoof is docent en onderzoeker aan de Universiteit Twente. Zijn expertise is alcoholgebruik en ander risicogedrag vanuit een gedragswetenschappelijk perspectief.
