Boris van der Ham groeide sinds zijn geboortejaar 1973 op in Nieuwkoop, een dorp in het Groene Hart. Hij ging naar de middelbare school in Nieuwkoop en Uithoorn en ging daarna studeren in Amsterdam en in Maastricht. Sinds zijn 15e is Van der Ham lid van de jongerenvereniging van D66, de Jonge Democraten Tussen 1995 en 1996 was hij betrokken bij Niet Nix, een vernieuwingsbeweging waarin jonge PvdA-ers, D66-ers en VVD-ers actief waren. Van 1997 tot 1998 was hij eerst vice voorzitter, en van 1998 tot 2000 landelijk voorzitter van de Jonge Democraten. In 2001 werd hij lid van het campagneteam van D66. Een jaar later, op 23 mei 2002, kwam hij in de Tweede Kamer. In 2006 was hij bij de gemeenteraadsverkiezingen lijstduwer voor D66 in de gemeente Amsterdam. Hij was tussen 2003 fractiesecretaris en maakte hij deel uit van het Presidium van de Tweede Kamer. De leden van D66 zetten Van der Ham voor de verkiezingen van 2006 op de tweede plek van de kandidatenlijst. Van der Ham haalde bij deze verkiezing 27.860 voorkeurstemmen. Zijn populariteit is dus onder bepaalde groepen stemmers groot. Of dit te maken heeft met zijn frequente optredens in jongerenprogramma’s van o.a. BNN of zijn inzet voor een goed uitgaansleven, kunnen wij wellicht uit het dit interview distilleren. Naast de grote hamvraag of Boris zich volledig kan vinden in het huidige kabinetsbeleid ten aanzien van alcoholgebruik onder jongeren, zijn wij ook razend benieuwd hoe Boris het met alcohol doordrenkte nachtleven veiliger denkt te maken. Kortom tijd voor een stevig rondje vragen, vanzelfsprekend aangeboden door www.alcomobilisme.nl

Boris, je houdt je als D66 lid van de tweede kamer bezig met de portefeuille verslavingszorg. Daar kunnen wij ons iets bij voorstellen, maar jouw specifieke portefeuille dance en uitgaan lijkt zo op het oog sterk op een pretpakket! Kun je ons daarover wat meer vertellen?
Ik heb een zeer grote portefeuille. Ik doe in de Kamer onderwerpen als Natuur en Milieu, Verkeer en vervoer, Economische Zaken, Emancipatie en Cultuur & Media. Dus uitgaansbeleid en verslavingszorg is maar een klein onderdeel daarvan. Daarnaast heb ik de afgelopen drie kwart jaar in de Parlementaire commissie onderwijsvernieuwingen gezeten. Dus een zeer volle week van wel 80 uur werken. Dance en uitgaansleven is wel een onderwerp wat je overal een beetje tegenkomt. Het heeft met cultuur te maken, met economie en horeca, met openbaar vervoer qua nachtvervoer. Dus het nachtleven kom je overal tegen.

Hoe groot is volgens jou de rol en impact van alcohol tijdens het nachtleven?
Die rol is groot. Veel jongeren drinken alcohol, en dat doen ze al op jonge leeftijd. Vaak gaan jongeren daar best verantwoordelijk mee om, en dan kan het de feestvreugde versterken. Maar te vaak gaat het ook fout. Dan wordt er onverantwoordelijk veel gedronken, wordt drank in combinatie met drugs gebruikt en dat roept agressie op. Daarnaast gaan mensen met drank achter het stuur zitten. Dat moet worden teruggedrongen.

Zijn bedrijfsleiders, organisatoren en vooral de bezoekers van discotheken en dance festivals temidden van het zwoele dansgewoel en nippend aan hippe cocktails, bereid naar je te luisteren?
Om de excessen van alcoholgebruik in te perken volstaat een enkel gesprekje niet. Alcoholgebruik is zo ingebed in onze samenleving dat je meer moet doen Het begint met de opvoeding. Ouders moeten hun kinderen niet te snel aan de alcohol laten, en via voorlichting en sociale controle moeten mensen elkaar wat matiging bijbrengen. Ook acties als “Bob jij Bob ik” helpen bij het bewustwordingsproces. In wetgeving moet de overheid boetes uitdelen aan horeca die schenken onder de 16 jaar, 16-minners moeten ook worden aangepakt als ze illegaal drank inslaan. Op de dansvloer zelf kunnen organisaties als Jelinek en Unity goede informatie geven over drankgebruik en bijvoorbeeld de problemen van combinatiegebruik van drank en drugs.

Je hebt onlangs de test spuiten en slikken bij BNN gewonnen. Kennis is macht. Maar waarom zijn wij als collectief (lees ouders, horeca, overheid) niet bij machte om kinderen van 11, 12 jaar met een destructieve alcoholcoma te weerhouden van een ziekenhuisopname?
Als kinderen van op zo'n jonge leeftijd al een alcoholcoma oplopen is dat vreselijk. Gelukkig gebeurt dat maar zeer, zeer zelden. Je moet van een uitzondering niet de indruk wekken dat dit een gewoonte is. Maar jongeren onder de 16 jaar drinken wel al te veel. Ik denk dat onder de 16 ouders gewoon beter op hun kinderen moeten letten. Daar begint het mee. Daarnaast vind ik dat het bezit van alcohol onder de 16 moet worden aangepakt. Dat kan wettelijk nog niet, maar D66 wil dat veranderen. Jongeren van die leeftijd zijn immers in de groei en drankgebruik is bij hun extra schadelijk. Met deze maatregelen kan je nooit alle ongelukken voorkomen, maar ze helpen wel.

Bij wie ligt dan de uiteindelijke verantwoordelijkheid om kinderen op een basisschool te behoeden voor lichte tot overmatige alcoholconsumptie?
Dat zijn de ouders.

Hoe kunnen wij als politiek of overheid dat verantwoordelijkheidsbesef indringender en intensiever maken?
Door veel voorlichting te geven. Nogmaals: op jonge leeftijd is drankgebruik echt schadelijk voor het groeiproces van kinderen. Dat weten heel veel ouders niet, dus dat moet je ze bijbrengen. Als jongeren ouder worden moeten ze ook kunnen matigen met alcoholgebruik, en dat moet via voorlichting van hun ouders en via organisaties worden aangemoedigd.

Het Kabinet Balkenende IV is met Ministers André Rouvoet en Guusje ter Horst voorop, uiteindelijk het gevecht aangegaan met onze alcoholverslindende jeugd. Via de gemeenten wordt nu aangestuurd op strengere handhaving en controle’s. In iedere gemeente zal beleid daarop worden gevormd. Vind jij dit een goede ontwikkeling of moeten wij de wet en regelgeving op het gebied van alcoholconsumptie juist centraliseren?
Ik vind het een slechte zaak dat elke gemeente een eigen leeftijdsgrens aanlegt. Dat geeft verwarring en dat moet niet. Ook het optrekken van de leeftijdsgrens in heel Nederland naar 18 is symboolwetgeving. Dat is dus slecht beleid van dit kabinet. Het is overigens helemaal niet waar dat dit kabinet het alcoholgebruik als eerste erkend. Ook vorige kabinetten hebben daar veel aan gedaan. Maar het verdient blijvende aandacht.

Heeft de D66 een beter noodscenario dan het Kabinet, mocht ook de nieuwe wet en regelgeving niet voor 2010 het gewenste effect sorteren?
Was het maar zo eenvoudig om per wet de maatschappij te veranderen. Dat lukt niet zo maar. Ik denk dat wettelijke maatregelen, gecombineerd met een steeds intensievere voorlichting op termijn het meeste effect sorteert. Maar de sleutel ligt bij ouders en jeugd zelf.

Als wij ons vergelijken met het Buitenland, hoe staan wij dan in het internationale alcoholspectrum en heb jij een voorbeeldland?
Nederlanders en Engelsen spannen de kroon met alcoholconsumptie. We zijn de zuipschuiten van Europa. Andere landen doen het beter. Als ik een voorbeeld zou willen nemen waar het alcoholbeleid een voorbeeld aan kan nemen, dan kies ik voor... Nederland. Maar dan het Nederlands drugsbeleid. Nederland heeft een opmerkelijk laag aantal harddrugsdoden, en harddrugsproblemen. Dat doen we veel beter dan in andere landen. Hoe komt dat? Omdat we veel meer informatie geven, de risico's open bespreken en aanwijzingen geven hoe je risico's kan voorkomen. Dat beleid is zeer effectief. Dus laat het Nederland alcoholbeleid iets leren van het Nederlands drugsbeleid.

Er zijn in Nederland meer dan 100 instanties en organisaties met alcoholpreventie en voorlichting bezig! Er wordt vol ijver gewerkt om de jeugd minder te laten drinken. Folders, posters, CD-roms, lesbrieven, videoclips, radio en tv spotjes en promotieteams worden ingezet om het complexe thema bespreekbaar te maken. Miljoenen overheidssubsidie per jaar wordt hieraan opgesoupeerd. Scholen worden soms in één week tijd bestookt met 5 verschillende campagnes. Scholen en leerlingen worden een beetje moe hiervan. Wat is volgens jou de beste werkwijze en methodiek om scholieren wegwijs te maken in de wereld van overmatig alcoholgebruik?
Allereerst door al die bulk aan informatie een beetje te bundelen. Dat doen we ook in het drugsbeleid. En drugsvoorlichting wordt ook gegeven op plekken waar drugs worden gebruikt, bijvoorbeeld op feestjes. Folders over alcohol moeten dus niet op tv en op scholen worden verspreid, maar op plekken waar jongeren alcohol drinken. Dat is het meest effectief.

Jij hebt op party’s of bijeenkomsten weleens een pilsje in de hand. Waarom geef jij niet het goede voorbeeld aan onze jeugd?
Als ik zelf uitga drink ik wel eens een biertje, ja. En bij officiële bijeenkomsten, na afloop ook wel eens. Zou ik dat niet meer van je mogen? Rare stelling. Ik denk dat ik juist het goede voorbeeld geef door er verantwoord mee om te gaan.

Wij hebben een stelregel in Nederland: de vervuiler betaald. Moeten onze bierproducenten Heineken en Grolsch geld gaan stoppen in onze verslavingszorg?
Nee. Want bier is niet per definitie verkeerd. Pas als de gebruiker het verkeerd gebruikt dan wordt het een probleem. Dat kan je bierproducenten niet direct aanrekenen. Daarbij: ze betalen al belasting.

Zouden de sportkantines niet alcoholvrij moeten?
Ik denk dat sportkantines dat zelf moeten uitmaken. Ik vind wel dat ze rookvrij moeten zijn.

Wat doet Boris van der Ham in een Mokums café, als een beschonken bezoeker naast hem aanstalten maakt om met zijn autosleutels de deur uit te lopen?
Dan bel ik een taxi voor hem .

Als ik in 2014 een willekeurig Rotterdams discotheek bezoek, welke significante veranderingen merk ik met 4 jaar regeringservaring van Boris van der Ham als Minister van Jeugdzaken?
Dan is er naast actievere drugsvoorlichting in de disco, ook een standje met alcoholvoorlichting. Die bemoeien zich actief met mensen die te veel hebben gedronken, en geven open en eerlijke informatie aan mensen op de dansvloer. Daarnaast is er meer openbaar vervoer van en naar de disco, ook via het nachtnet van de trein. Bovendien zal het combinatiegebruik van alcohol en drugs sterk zijn gedaald, omdat jongeren zich meer bewust zijn van de specifieke gevaren daarvan. Ten slotte: de disco gaat later dicht, dus uitgaanspubliek staat niet collectief in één keer op straat om vier uur, waardoor veel opstootjes en geweld wordt voorkomen.

Met welke tweede kamerleden kun je in Café Brasserie Dudok het beste een pilsje drinken?
Ik drink niet zoveel pils. Maar ik vind Mei Li Vos van de PvdA erg aardig. En Han ten Broeke van de VVD.

Een kater overgehouden aan dit interview of heb jij nog een nabrander?
Nee hoor. Ik hoop wel dat mensen bij het woord 'jongeren en uitgaansleven' niet alleen maar denken aan problemen. De meeste jongeren hebben geen problemen, en uitgaan is vooral erg leuk.